Lamentacje →
Wstęp do Lamentacji
Lamentacje, zwane w Biblii hebrajskiej Eka, od pierwszego słowa, lub Qina, ze względu na użytą metrykę - w języku greckim noszą nazwę Threnoi, co Wlg przetłumaczyła Threni lub Lamentationes. Jest ich pięć, z czego cztery mają budowę akrostychiczną, to znaczy każda strofa zaczyna się od nowej litery alfabetu hebrajskiego. W przekładzie zaznacza się to na marginesie. Piąta Lamentacja składa się z dwudziestu dwu wierszy, tylu, ile liczył alfabet hebrajski. Kunsztowną budowę Lamentacji można oddać tylko w przybliżeniu, ze względu na inny charakter naszego języka.
Qina, jak wskazuje źródłosłów, jest właściwie elegią, trenem, lamentem opłakującym klęskę królestwa judzkiego w okresie najazdu Babilończyków w roku 587/6. Punktem kulminacyjnym było tutaj zburzenie Jerozolimy i niewola babilońska. Autor nie opisuje wypadków szczegółowo, lecz tylko snuje refleksje na ich tle, wylewa uczucia żalu z przebłyskiem nadziei na przyszłość. Niektóre motywy się powtarzają, inne natomiast się uzupełniają. Elegie te są indywidualne lub społeczne; wpleciono w nie także motywy zaczerpnięte z pokrewnych gatunków literackich, jak prośba, wyznanie, upomnienia pod adresem jednostki, rozważania mędrców nad sensem cierpienia, nadzieja wysłuchania i pewność otrzymania ratunku ze strony Boga. Nie brak tam i twardych złorzeczeń pod adresem wrogów. Jednostka przemawia na podstawie własnego doświadczenia i stawia siebie za przykład ludowi.
Ostatnio zwraca się uwagę na jedność autora tych pieśni, wyodrębnionych spośród innych, z pieśniami o podobnej im tematyce, np. z
Autor był dobrze obeznany z ideologią prorocką. Tradycja żydowska w przekładzie greckim LXX i Wlg wskazują tu na proroka Jeremiasza, co jednak dziś jest ogólnie odrzucane.
Znaczenie religijne tego utworu może być ocenione tylko po wzięciu pod uwagę ogromu klęski, jaka spadła na naród w roku 587/6. Upadła wówczas dynastia Dawida, zburzono świątynię, jedyne miejsce kultu prawdziwego Boga, i w gruzach legło święte miasto, Jeruzalem. Wówczas wielu odstępowało od religii Jahwe, aby czcić bogów zwycięskiego narodu. Przeciw temu występował autor Lamentacji. Chcąc nawrócić swój naród, podkreślał on, że klęska była karą za grzechy odstępstwa narodu od Boga. Nie traci jednak nadziei w przyszłe odrodzenie. Jako wniosek wysuwa konieczność powrotu do Boga, celem uzyskania przebaczenia grzechów i usunięcia cierpienia.
Kościół uznaje Lamentacje za najodpowiedniejszy środek wyrażania dramatu Męki Pańskiej - ogromu cierpień Zbawiciela. Liturgia stawia przed oczy przymioty Boga, skutki niewierności ludzkiej i owoc cierpień Sługi Pańskiego.
